tilopa nad brzegami gangesu, phyag rgya chen po'i man ngag, cz. 1

phyag rgya chen po'i man ngag, to tybetański tytuł (w transliteracji t. wylie'go) tekstu instrukcji, których wielki tilopa udzielił naropie. "phyag rgya chen po", sanskr. mahāmudrā, wielka pieczęć oznacza metodę bezpośredniego wprowadzenia w naturę umysłu oraz jogę, która pozwala ustabilizować to doświadczenie. "man ngag" to porada, kwintesencjonala instrukcja.

w kolejnych postach będę podawał fragmenty tekstu, w ostatnim poście pojawi się cały tekst, tak by można go było sobie wydrukować. tybetańczycy zapisują teksty jednym ciągiem, podobnie jak my, zwykłe, nie poetyckie utwory, ja podzielę tekst na poszczególne wersy.

&'kk W-#:-!-`ok 1-ds-1v-H-?{-.-+{-<[k 0}+-!-`ok @#-W-&{,-.}8m-1,-$#k

&'kk +.;-[,-%m#-[{=-.-;-@#-83;-;}k

@#-W-&{,-.}-0%{,-`o-1{+-<m=-<$k

+!8-0-]}+-%m$-R-1-;-]o=-.k

&q#-0#;-07}+-X,-R}-X,-av-:}-.k

!;-X,-=}+-<m-$m$-;-8+m-W:-A}=k

pierwsza linijka tekstu, zapisywana zwykle nieco mniejszym krojem pisma przedstawia tytuł utworu w wersji oryginalnej, sanskryckiej (rgya gar, indie + skad, mowa, język > sanskryt) oraz tytuł tybetański (bod, tybet + skad, mowa, język > j. tybetański).

dpal/ lhan cig skyes pa/ la/ 'tshag tsal lo/
wielki, sławny/ naturalny, spontanicznie zrodzony, sanskr. sahajā, (rangjung yeshe podaje coemergence)/ partykuła accusativus/ składać hołd, pokłonić się/

składam hołd sławnemu współpowstałemu!

phyag rgya chen po/ bsten/ du/ med/ kyis/ kyang/
mahāmudrā/ polegać na czymś, zbliżyć się, stosować, użyć czegoś, należeć, (czasem poszukiwać)/ partykuła dativus, locativus/ negacja czasownika, (nie jest, nie istnieje)/ partykuła instrumentalis/ chociaż, lecz/

choć mahamudry nie da się odszukać, (nie można jej zobaczyć).

dka' ba spyod/ cing/ bla ma la/ gus pa/
trudności, trud/ kiedy, po, jako, i (także jako coniunctivus)/ (czcigodny) guru, sanskr. gurubhya/ oddanie, szacunek/

oddaniem dla guru, trudy

sdug bsngal/ bzod ldan/ lo ldan/ nāropā/
ból, cierpienie/ cierpliwość/ mądry, inteligentny/ nāropā

mądry naropo cierpliwie znoszący

skal ldan/ kyod kyi/ snynig la/ 'di ltar/ byos/
szczęśliwy, o dobrych zasługach/ twe/ wprost do serca/ tak, w ten sposób/ zrobić, pozwolić, słuchac imperativus.

weź to do swego serca, o! szczęśliwcze.

tilopa nad brzegiem gangesu

wielki tilopa, 988-1069, założyciel szkoły kagyu i mahasiddha udzielił nad brzegami gangesu swojemu uczniowi naropie esencjonalnych wskazówek dotyczących mahamudry. tekst instrukcji, który w sanskryckim oryginale się nie zachował, w tybetańskim nosi tytuł: (wg. transliteracji wylie) phyag rgya chen po'i man ngag. tybetańczycy mieli zwyczaj podawać także tytuł oryginału, stąd wiemy, że sanskrycki oryginał nosił tytuł: "mahamudra upadeśa".

to kluczowy tekst w tradycji kagyu i mahamudry. jednak zanim się z nim zmierzę, (na poziomie leksykalnym), chciałbym przypomnieć: rady dotyczące medytacji, które tilopa udzielił naropie, a które zawarł w sześciu słowach. warto ich nauczyć się na pamięć.

1m-1,}k

wylie: mi mno; mi to partykuła negacji, przeczenia; mno to rozważać, myśleć, przywoływać myśli, stąd mi mno znaczy nie rozważaj, nie przywołuj myśli, wspomnień, emocji, tj. tego co było.

1m-0=1k

wylie: mi bsam; nie obmyślaj, nie antycypuj, tego co będzie.

1m-<{=k

wylie: mi shes; nie postrzegaj, nie myśl o tym co jest.

1m-+?}+k

wylie: mi dpyod; nie analizuj, nie śledź, nie dochodź.

1m-"}1k

wylie: mi sgom; nie medytuj, tzn. nie napieraj na medytację, niczego nie kontroluj.

:$-=:-06#k

wylie: rang sar bzhag; rang sar naturalnie; bshag, pozostań, czyli odpocznij, zrelaksuj się, pozostań w swoim naturalnym stanie.

mi no, mi sam, mi shé, mi chö, mi gom, rang sar zhak.

mi no, mi sam, mi shé, mi chö, mi gom, rang sar zhak.

mi no, mi sam, mi shé, mi chö, mi gom, rang sar zhak.

rodzina wyrazów, intrygująco

stephan beyer, w the classical tibetan language, (s.137 i n.) śledząc wyrazy tej samej rodziny, a wywodzące się ze wspólnego rdzenia semantycznego, dochodzi do intrygujących wniosków.

historycznie zrekonstruowany (proto-tybetański) rdzeń "na", który znaczyć miałby "cierpiący", "przygnieciony ciężarem, brzemieniem", ściśle łączy się z "na", chorować, cierpieć; "nad", choroba; "nan", natarczywość, dokuczliwość, natręctwo; "nan tan" wysiłek, stosowania, gorliwość. te z kolei pojęcia łączą się znaczeniowo z "snad", szkoda, krzywda, skaleczyć, rana; "gnod", rana kaleczyć, zniszczenie.
znaczeniowy rdzeń tych wyrazów wiążący je z pojęciami: natarczywości, uciążliwości, brzemienia łączy we wspólnej rodzinie także inne wyrazy: "mnod" otrzymywać instrukcje, zyskiwać przychylność, otrzymywać karę od zwierzchnika, (m- honoryfikatywne); "mnar"cierpieć, znosić katusze; "mna", przysięga, a może nawet "mna ma" synowa, młoda panna mieszkająca z rodziną męża.
na tej podstawie, stephan beyer jest zdania, że w semantycznym uniwersum (sematic univers) języka tybetańskiego takie wyrazy jak "przysięga" i "choroba" łączy wspólny im rdzeń znaczeniowy - brzemię, cieżar. podobnie jak rdzeń zawarty w "skaleczenie" łączy w rodzinę pojęcia "zasługiwać na karę lub względy od zwierzchnika" oraz "rana".
podobne prawidłowości beyer dostrzega w innych językach sino-tybetańskich.

morfologia, rodziny wyrazów

w tybetańskim często napotykać można grupy wyrazów, które wydają się być w bliskich relacjach fonetycznych i semantycznych, nawet jeśli te relacje nie są dostatecznie jasne.

!}:k "}:k "}:k 8"}:k

"}:-1}k !}:-!}:k "}-:-:k

#}:-1k 8"}:-0k

wylie: skor, okrąg, otoczyć; wylie: sgor, toczyć na kole garncarskim; wylie: 'khor, obrócić, kroczyć po obwodzie, wokół;
wylie: sgor mo, kula dysk, moneta; wylie: kor kor, okrągły; wylie: khor ra, obwód, ogrodzenie;
wylie: gor ma, kamienie, otoczaki; wylie : 'khor ba, samsara.

skąd to wiem, czyli cytowana literatura

1. agata bareja-starzyńska, marek mejor, klasyczny język tybetański, wydawnictwo akademickie "dialog", warszawa 2002. (dalej: kjt).

2. stephan v. beyer, the classical tibetan language, sri satguru publications, delhi 1993. (dalej: ctl).

3. karma tenpa rabgye, karma tenpa zangmo, podręcznik do języka tybetańskiego, tłum. z języka ang. wioletta kowal, redakcja karma rinczen, wyd. na prawach rękopisu, 1993. (dalej: podręcznik)

4. william a. magee, elizabeth napper, gen. editor jeffrey hopkins, fluent tibetan, snow lion publications, ithaca, new york 1993. (dalej: ft)

morfologia: wyrazy rdzenne, pochodne, złożone

w tybetańskim można wyróżnić wyrazy rdzenne, pierwotne liczące jedną lub dwie sylaby; wyrazy pochodne - dwie lub więcej sylab oraz wyrazy złożone.

wyrazy rdzenne

K

wylie: rta, koń

=m1

wylie: khyim, dom

(m-1

wylie: nyi ma, słońce, dzień, także niedziela. choć wyraz ten posiada partykułę nominalną "ma", to jego rdzeń nie funkcjonuje samodzielnie. dlatego traktuje się go jako wyraz pierwotny. natomiast przy tworzeniu wyrazów złożonych partykuła nominalna zostaje pominięta.

!:-1

wylie: skar ma, gwiazda, konstelacja.

!:-+?+

wylie: skar dpyad, astrologia, astronomia.

niekiedy odrzucenie partykuły nominalnej nie jest możliwe:

+#},-.

wylie: dgon pa, klasztor, gompa, pustelnia.

+#},-.-.

wylie: dgon pa pa, pustelnik, odosobnienie, bezludne miejsce sanskr. āraṇyaka.

tworzenie złożeń od czasowników (verbum):

&{ &{,-.}

wylie: che, być wielkim > wylie: chen po, wielki.

G G,-.}

wylie: rga, być starym > wylie rga po, stary.

za: klasyczny język tybetański, agata bareja-starzyńska, marek mejor, warszawa 2002.

jak nauczyć pisać po tybetańsku

polecam dwie strony: tibetan language student, poza przedstawieniem zasad konstrukcji liter tybetańskich znajdziemy tam wiele przydatnych informacji, lekcji, a nawet plików audio z wymową (lhasa).
niezmordowany chris fynn, typograf, autor fontu pięknego kroju jomolhari (open type, a ponadto open font license!) poświęcił całą stronę pismom spotykanym w tybecie i bhutanie. na jego stronę naprawdę warto zajrzeć: "how to write the tibetan script". dobrze zilustrowany materiał - nawet osoba bez angielskiego wiele skorzysta.

uwagi godne są także książki tybetańskich mistrzów kaligrafii, które można kupić on line, trzeba przeszukać indeksy google: "tibetan calligraphy". koszt ok. 15 euro plus przesyłka.

morfologia

po krótkim przedstawieniu systemu zapisu w języku tybetańskim, pora na morfologię. jak pamiętamy z gimnazjum, morfologia to dział gramatyki zajmujący się budową wyrazów, a obejmujący: słowotwórstwo, tworzenie wyrazów oraz ich odmianę, fleksję.

cały zasób języka tybetańskiego możemy podzielić na trzy grupy:
1. imiona (łacińskie nomina) najczęściej o niezmiennej podstawie słowotwórczej, wyjątek stanowią liczebniki.
2. słowa (łacińskie verba), które posiadają cztery główne tematy: praesens, czas teraźniejszy; perfectum, czas przeszły; futurum, czas przyszły i imperativus, tryb rozkazujący. podobnie jak choćby w języku angielskim te cztery formy mogą się pokrywać częściowo lub całkowicie.
3. partykuły, monosylabiczne i niesamodzielne wyrazy, które przekształcają znaczenie imion i słów lub ustalają związki składniowe miedzy nimi. wśród partykuł wyróżniamy zmiennopostaciowe i niezmiennopostaciowe.

przykłady:

[{k [{=k !{=-.k

skye rodzić się > skyes temat perfectum + pa partykuła nominalna > skyes pa istota.

0}+k 0}+-.k 0}+-1k

bod, tybet + pa, partykuła nominalna, męska > tybetańczyk

bod, tybet + ma, partykuła nominalna, żeńska > tybetanka.

ligatury cz. 2

rdzenne sylaby zaznaczone są dużą literą

11. z podpisanym l:

P-Q-R-S-T-U

Kla, Gla, Bla, Zla, Rla, Sla

12. z przedpisanym g:

#%-#(-#)-#+-#,-#2-#6-#7-#9-#<-#=

gCa, gNya, gTa, gDa, gNa, gTsa, gZHa, gZa, gYa, gSHa, gSa


13. z przedpisanym d:

+!-+#-+$-+.-+0-+1

+<-+>-+?-+A-+B

+C-+E-+I-+K

dKa, dGa, dNGa, dPa, dBa, dMa
dKya, dGya, dPya, dBya, dMya
dKra, dGra, Dpra, dBra

14. z przedpisanym b:

0!-0#-0%-0)-0+-06-07-0<-0=

0<-0>

0C-0E

0P-0S-0T-0U

0F-0G-0H-0I-0J-0K-0L-0M-0P-0Q

0W

0!-0"-0#-0$-0%-0&-0'-0+

0V-0W

0[-0\

0`-0a

bKa, bGa, bCa, bTa, bDa, bZHa, bZa, bSha, bSa
bKya, bGya
bKra, bGra
bKla, bZla, bRla, bSla
brKa, brGa, brNga, brJa, brNya, brTa, brDa, brNa, brTs, brDza
blTa
bsKa, bsGa, bsNga, bsNya, bsTa, bsDa, bsNa, bs TSa
brKya, brGya
bsKya, bsGya
bsKra, bsGra

15. z przedspisanym m:

1"-1#-10#-1&-1'-1(-1*-1+-1,-13-14

1=-1>

1D-1E

mKHa, mGa, mNga, mCHa, mJa, mNYa, mTHa, mDa, mNa, mTSHa, mDza
mKHya, mGya
mKHra, mGra

16. przedpisanym 'a (a czung):

8"-8#-8-&-8'-*-8+-8/-80-83-84

8=-8>-8@-8A

8D-8E-8G-8H-8J-8K

'Kha, 'Ga, 'CHa, 'Ja, 'THa, 'Da, 'PHa, 'Ba, 'TSHa, 'DZa
'KHya, 'Gya, 'PHya, 'Bya
'KHra, 'Gra, 'THra, 'Dra, 'PHra, 'Bra


oprac. na podstawie: agata bareja-starzyńska, marek mejor, klasyczny język tybetański, wyd. akademickie dialog, warszawa 2002, ss. 43-46.

ligatury

rdzenna sylaba zaznaczona wielką literą.

1. połączenia rdzennej sylaby z nadpisanym r:
F-G-H-I-J-K-L-M-N-O-P-Q
rKa, rGa, rNga, rNya, rDa, rNa, rBa, rMa, rTSa, rDZa

2. połączenia z nadpisanym r i podpisanym y:

V-W-X

rKya, rGya, rMya

3. z nadpisanym l:

R-S-T-U-V-W-X-Y-Z-[

lKa, lGa, lNga, lCa, lJa, lTa, lDa lPa, lBa lHa

4. z nadpisanym s:

!-"-#-$-%-&-'-(-)-*-+

sKa, sGa, sNGa, sNYa, sTa, sDa, sNa, sPa, sBa, sMa, sTSa

5. z nadpisanym s i podpisanym y:

`-a-]-^-_

sKra, sGra, sPya, sBya, sMya

6. z podpisanym w:

,-.-/-0-1-2-3-4-5-6-7-8-L-9-:-;

Kwa, KHwa, Gwa, Cwa, Nywa, Twa, Dwa, TSwa, TSHwa, ZHwa, Zwa, Rwa, Lwa, SHwa, Swa, Hwa,

7. z podpisanym r i w:

f

Grwa

8. z podpisanym y:
<-=->-?-@-A-B
Kya, KHya, Gya, Pya, PHya, Bya, Mya

9. z podpisanym r:

C-D-E-F-G-H-I-J-K-L-M-N-O

Kra, KHra, Gra, Tra, THra, Dra, Pra, PHra, Bra, Mra, SHra, Sra, Hra

budowa sylaby

oprócz sylab prostych jak: ka, kha, ga, gha i ich wariantów z samogłoskowymi znakami diakrytycznymi: ki, ku, ke, ko, itd., w języku tybetańskim często występują sylaby złożone z kliku znaków zapisywanych z pomocą ligatur.

rdzenna sylaba może mieć nadpisany znak ra, la, sa

F-G-H-R-S-T-!-"-#

rdzenna sylaba z podpisanym wa, ya, ra, la

,-/-<->-C-E-P-Q

rdzenna sylaba z przedpisanym ga, da, ba, ma, 'a

#!-##-#$

+!-+#-+$

0!-0#-0$

1!-1#-1$

8!-8#-8$

w wygłosie mogą się znajdować tylko znaki: g, ng, d, n, b, m, 'a, r, l, s.

te krótkie pięć zasad, (piąta to możliwość przyjmowania przez 30 sylab znaku samogłoskowego), skonstruowane przez gramatyków tybetańskich daje 192 ligatur, czyli możliwych połączeń, które tworzą jedną sylabę.

alfabet i pismo

alfabet tybetański jest sylabiczny, tzn. każdy znak zawiera w sobie samogłoskę "a". liczy 30 znaków spółgłoskowych i 4 samogłoskowe znaki diakrytyczne.

dzieło powstania pisma przypisuje się thonmi sambhota , który ok. połowy VII w. wyruszył na polecenie króla songsten gampo (wylie: srong bstan sgam po) do indii, by opracować alfabet i gramatykę dla języka tybetańskiego.

tybetańskie zgłoski, podobnie jak w sanskrycie, ułożone są wg. miejsca artykulacji.

! " # $

ka kha ga nga

% & ' (

ca cha ja nya

) * + ,

ta tha da na

. / 0 1

pa pha ba ma

2 3 4 5

tsa tsha dza wa

6 7 8 9

zha za 'a ya

: ; < =

ra la sha sa

> ?

ha ya


samogłoski oznacza się dodając podobnie jak w sanskrycie znaki diakrytyczne:

!m-\o-!{-!}
tti to kolejno ki, ku ke ko.

"m-"v-"{-"}

analogicznie: khi, khu, khe, kho.

znaki interpunkcji: najkrócej poszczególne sylaby oddzielone są kropką stawianą u góry =$=-W= (tsheg), =$=-W=k pojedyncza kreska pionowa (tshad), to odpowiednik naszego przecinka. podwójna kreska kończy zdanie, akapit., a &'k "głowa" (dbu) rozpoczyna paragraf.

w tybetańskim występują dwie zasadnicze odmiany pisma:

1. pismo "uncjalne" (dbu can), "z głową", poziomą kreseczką zamykającą znak od góry, to pismo literackie, liturgiczne, powszechnie stosowane w pismach buddyjskich, zwłaszcza w druku. (to pismo użyte na tym blogu).
2. "kursywa", (dbu med), bez elementu graficznego zamykającego sylabę, stosowane przy przepisywaniu tekstów, instrukcji, komentarzy mistrzów, itd. w tym kroju pisma publikuje teksty fundacja jonang.

mandziuśri, prosimy o pomoc

elementarz i gramtyka języka tybetańskiego, to nowe działy, które się tutaj pojawią, (patrz: label cloud). chcę je zacząć modlitwą ułożoną przez znakomitego Khenpo Tsultrim Rinpoche.

&'k ,-1}-19x-Msm-9{k

+1-&}=-1{+-##=-&}=-3u;-1*8-9=-.k

0}+-<m-!+-`o-;{#=-.:-0bo#=-.-M1=k

<{=-,-70-W=-&}=-3u;-1"=-.8m-@m:k

1={,-:0-+0$-@p#-I{-02t,-8'1-+.;-<m=k

0}+-!+-Bp:-<{=-R}-E}=-(}0=-.-+};kk

dam chos/ med/ sngags/ chos tshul/ mtha' yas pa/
sanskryt: sad-dharma, szlachetna, święta dharma/ słowo zaprzeczenia; poza, transcendentalny/ mantra/ sanskryt: dharma naya, filozoficzna podstawa dharmy - prawo, przyczyny i skutku, tu: sutry (?)/ nieskończony, nieograniczone, niezmierzone/

bod kyi skad/ du/ legs par bzhugs pa rnams/
tybet + part. gentivus + język/part. dativus, locativus/ właściwie, dokładnie, zręcznie/ pozostawiać, zawierać, prezentować/ partykuła pluralis/

shes na/ zab rgyas chos/ tshul/ mkhas pa'i/ phyir/
jeśli tak, jeśli wiesz, że/ głęboka i rozległa dharma/ zasada, sposób, metoda/ intelektualny/ stąd, więc, z tego powodu, dzięki temu/

mkhyen rab/ dbang phyug/ rje btsun 'jam dpal kyis/
mądrość, wiedza/ pełen mocy, (ktoś, kto osiągnął dobre właściwości)/najszlachetniejszy, pełen najwyższej mądrości mandziuśri + part. instrumentalis: przez to/

bod skad/ myur/ shes/ blo gros/ spobs pa/ stsol//
język tybetański/ szybko, rychło/ poznać, zdobyć wiedzę/ zrozumienie, znajomość/ umiejętność mówienia, elokwencja/ udzielić, obdarzyć, ofiarować//

tłumaczenie:

pierwszy wers jest tybetańską transliteracją z sanskrytu, wyrazem hołdu składanego mandziuśriemu, (sanskryt: mañjusri kumāra-bhūta; tybetański, wylie: 'jam dpal gzhon nur gyur pa, młodzieńczy mandziuśri) bodhisattwie mądrości.

niezmierzone nauki świętej dharmy mantr i sutr (pojazdy tajemnej mantry - tantry i mahajany/
przedstawione są zręcznie w języku tybetańskim/
więc by poznać głębokie i rozległe zasady dharmy/
najszlachetniejszy, pełen najwyższej mądrości mandziuśri/
udziel umiejętności, bym (-śmy) szybko poznał (li) język tybetański//

Technorati Profile

dorje chang thungma cz. 6

[{=-0-\o,-_p-9$-+#-R-1-+$k

8K;-1{+-&}=-<m-+.;-;-;}$=-]}+-%m$k

=-+$-;1->m-9},-),-:0-Q}#=-,=k

L}-I{-8&$-#m-#}-8/$-Bp:-*}0-<}#kk

skyes ba/ kun tu/ yang dag/ bla ma/ dang/
narodziny/we wszystkim, wszędzie, zawsze/autentyczny, doskonały/ lama/ etc.

'bral med/ chos kyi/ pal la/ longs spyod/ cing/
nieoddzielony, niezapomniany/ słuszny, odnoszący się do dharmy, sanskr. dhārmika/ wspaniały/ cieszyć się, radować, czerpać przyjemność/ i, zaimek wskazujący/

sa/ dang/ lam gyi yon tan/ rab rdzogs/ nas/
poziom, sanskr. bhumi/ etc./ cnoty, dobre właściwości ścieżki/ zupełnie, doskonale/ partyk. ablativ./

rdo rje 'chang/ gi /go 'phang myur thob/ shog//
dorje chang, sanskr. vajradhara/ part. genetiv./szybko osiągnąć (taki) stan, rychło osiągnąć stan czegoś/ partykuła optatiwu, niech się stanie, oby tak było/

tłumaczenie, oddaje szyk zdania w tybetańskim:

we wszystkich narodzinach, (żywotach) od doskonałego lamy/
obym był nieoddzielony i (dzięki temu) cieszył się wspaniałą dharmą/
obym zupełnie zgromadził właściwości ścieżki i bhumi (poziomy bodhisattwy)/
obym szybko osiągnął stan dordże czanga //

ta prośba kończy krótką modlitwę do dordże czanga i lamów linii przekazu kagyu. ta modlitwa jest jak żywica. modlitwie tej towarzyszyła zwykle urokliwa melodia. jednak 17 gyalwang karmapa skomponował nową, jeszcze bardziej poruszającą melodię do tej modlitwy; dostępna także w notacja muzyczna.

migacz

dorje chang thungma cz.5

M1-K}#-$}-0}-&}=-!q:-#=v$=-.-06m,k

%m-9$-1-9m,-%m:-9$-83:-0-;k

1-8##=-:};-.:-8&:-08m-"}1-&{,-;k

8"}:-8+=-+A{:-1{+-K}#=-.:-Am,->m=-T}0=k

rnam rtog ngo bo/ chos skur/ gsungs pa zhin/
istota myśli, myślenia/ dharmakāya/ naucza się/

ci yang ma yin/ cir yang/ 'chir ba/ la/
żaden, cokolwiek; nie być przedmiotem/ wszystko, cokolwiek/wzrastać rosnąć / partykuła locativ./

ma 'gags/ rol par/ 'char ba'i/ sgom chen la/
niezatrzymany, niepowstrzymany/ gra, przejaw/ pojawiać się, powstawać, (dot. raczej wewnętrznych doświadczeń umysłu)/ yogin + partykuła komu? czemu?/

'khor 'das dbyer med/ rtogs par/ byin gyis rlobs//
nierozdzielność samsary i nirwany/ zrealizować, rozpoznać, zrozumieć/ proszę, udziel błogosławieństw//

tłumaczenie, "szkolne":

naucza się, że myśli, to dharmakāya/
nie są realne (nie są przedmiotem), lecz wszystkie się pojawiają/
dla yogina jawią się jako niepowstrzymaną grą umysłu/
proszę, udziel błogosławieństw, bym zrozumiał nierozdzielność samsary i nirwany//

Budda Amoghasiddhi

+},-9}+-Es0-.k
wylie: don yod grub pa - zdobywca (ważnego, znaczącego) celu lub wypełniający cele, (za: Joanna Grela, Mahakala, sześcioręki strażnik w buddyzmie tybetańskim, Universitas, Kraków 2005, str. 169).

+},k wylie: don - cel, korzyść.
9}+k wylie: yod - istnieć, ale
+},-9}+k wylie: don yod - celowy, znaczący, pożyteczny, pełny znaczenia.
Es0-.k wylie: grub pa - osiągnięcie, spełnienie, sanskryt: siddhiḥ.
Budda Amoghasiddhi (z sanskrytu: niezawodna moc) jest zielonego koloru, jego prawa ręka ukazuje gest nieustraszoności i ochrony, udzielania schronienia, zasiada na lotosowym tronie podtrzymywanym przez garudy w północnej stronie mandali. Reprezentuje mądrość spełniającą potrzeby, która jest przekształceniem zazdrości i strachu oraz żywioł powietrza i skandhę mentalnych formacji.

Dhyāni Buddowie

(źródło: Jigtenmig)

igor

dorje chang thungma cz.4

9{$=-1{+-"}1->m-+$}=-#6m:-#=v$=-.-06m,k

#$-<:-K#=-.8m-$}-0}-=}-1-+{k

1-0%}=-+{-!:-8'}#-.8m-"}1-&{,-;k

"}1-A-R}-+$-0:-Am,->m=-T}0=k

yengs med/ sgom gyi/ dngos gzhir/ gsungs pa bzhin/
niezakłócony (a, nierozproszony (a) uwaga, świadomość/ medytacja + partykuła genetivus/ zasadniczym ciałem, istota, zasadnicza część/ powiedziano, jest nauczane, naucza się/

gang shar/ rtags pa'i/ ngo bo/ so ma/ de
cokolwiek zdarza się, dzieje się, pojawia się (w umyśle)/ myśl/ istota, natura, esencja/ naturalność/ partykuła wskazująca na dalszy ciąg zdania/

ma bcos/ de kar/ 'jog pa'i/ sgom chen la/
niezakłócony, niezmienny, niewymyślony/ w ten sam sposób, po prostu/spoczywać, pozostawać/ yogin, wielki medytujący plus partykuła locativus/

sgom bya/ blo/ dang ba/ byin gyis rlobs//
przedmiot medytacji/ intelekt, umysł/ czysty, świetlisty, szczery/ proszę, udziel błogosławieństw//

tłumaczenie: analizę tekstu przeprowadzamy od końca wersu do jego początku, czyli z prawej do lewej.
naucza się, że ciałem medytacji (jest) nierozproszona świadomość (uwaga)/
cokolwiek pojawia się (w umyśle), taka jest istota myślenia (dla)/
yogina, który w ten sposób spoczywa w naturalności/
proszę, udziel błogosławieństw, by oczyścić, (uwolnić) medytację od intelektualizowania.

są naprawdę dobre i piękne tłumaczenia tej modlitwy, tutaj proponuję "szkolną" wersję.

migacz

dorje chang thungma cz.3

1}=-]o=-"}1->m-1#}-0}:-#=v$=-.-06m,k

1,-$#-#){:-"}-8A{+-.8m-"}1-&{,-;k

Wv,-`o-#=};-0-8+{0=-.8m-"}1-&{,-;k

0%}=-1m,-1}=-]o=-[{-0:-Am,->m=-T}0=k

mos gus/ sgom gyi/ go bor/ gsungs pa bzhin/
dewocja, oddanie/ medatacja + partykuła genetivus/ jest nauczane, naucza się/

man ngag/ gter sgo 'byed pa'i/ bla ma la/
rdzenne instrukcje, sanskr. upadeśa/ odkrywać termy/ lama + la honoryfikatywne/

rgyun du/ gsol ba 'debs pa'i/ sgom chen la/
stale, ciągle/ modlić się, zwracać się z prośbą/ yogin, wielki medytujący +partykuła locativus/

bcos min/ mos gus/ skye bar/ byin gyis rlobs//
autentyczny, niesztuczny, prawdziwy/ dewocja, oddanie/ wytwarzanie/ proszę, udziel błogosławieństw//

tłumaczenie: analiza tekst przebiega z prawej do lewej, czyli od końca do początku wersu.

naucza się, że oddanie (jest) głową medytacji/
lama odkrywa (skarb) rdzennych instrukcji/
medytującemu, który stale zwraca się do niego (lamy)/
proszę, udziel błogosławieństw, by utworzyło się (powstało, zrodziło się) autentyczne oddanie//

migacz

dorje chang thungma cz. 2

6{,-;}#-"}1->m-F$-.:-#=v$=-.-06m,k

7=-,}:-\o,-;-&#=-6{,-1{+-.-+$k

3|-8+m:-#+}=-*#-&}+-.8m-"}1-&{,-;k

J{+-0\o:-6{,-.-1{+-.:-Am,->m=-T}0=k

zhen log/ sgom gyi/ rkang par/ gsung pa bzhin
odwrócenie, zwrót, (synonim: wyrzeczenia)/medytacja + partykuła genetivus/ stopa/ tak jest nauczane, taka jest nauka.

zas nor/ kun la/ chags zhen/ med pa/ dang/
jedzenie, środki utrzymania/ wszyscy, ze wszystkim, w każdym/ przywiązanie, pożądanie/ przemija, znika/ i/

tshe 'dir/ gdos thag chog pa'i/ sgom chen la/
do tego, (konkretnie, właśnie) życia/ odcinać przywiązanie +partykuła nominalna/ yogin, asceta, pustelnik, wielki medytujący plus partykuła locativus, accusativus/

rnyed bkur/ zhen pa med par/ byin gyis rlobs//
bogactwo, posiadanie i honor, sława/ (całkowicie) oczyszczone/proszę, udziel błogosławieństwa//

tłumaczenie: analiza tekstu powinna przebiegać zawsze od prawej do lewej, czyli od końca wersu do początku/

naucza się, że stopami medytacji jest wyrzeczenie/
znika przywiązanie do jedzenia i tego wszystkiego/
dla yogina, który odciął przywiązanie do tego życia/
proszę, udzielcie swych błogosławieństw, by (ja i inne istoty) oczyścili przywiązanie do majątku i sławy.

migacz

Budda Wajroczana

M1-.:-'$-14+k
wylie: rnam par snang mdzad - całkowicie oświetlający, iluminujący.

M1-.:k wylie: rnam par - całkowicie, w pełni, odpowiednik sanskryckiego prefiksu vi.
'$k wylie: snang - przejawienie, zjawisko, skrócone wyrażenie snang ba.
14+k wylie: mdzad - wykonywać, robić więc:
'$-14+k wylie: snang mdzad - sprawiać, że zjawiska stają się widoczne, oświetlać, iluminować.

Budda Wajroczana jest białego koloru, jego prawa ręka złożona jest w geście dharmaczakry, obracania kołem dharmy, nauczania, zasiada na lotosowym tronie podtrzymywanym przez smoki w centrum mandali. Reprezentuje mądrość dharmadhatu, która jest przekształceniem ignorancji oraz żywioł przestrzeni i skandhę formy.

Dhyāni Buddowie

(źródło: Jigtenmig)


igor