2008/04/30

na ning btab pa'i ljang gzhon

,-,m$-0)0-.8m-V$-#6},k

+-;}-=}#-18m-/},-U}#k

/}-#6},-G=-.8m-;v=-.}k

[}-#bo-+{-;=->}$-0k

wylie: na ning btab pa'i ljang gzhon/ do lo sog ma'i phon lcog/ pho gzhon rgas pa'i lus po/ lha gzhu de las gyong ba/

mgul lu, piesni miłosne ułożone są wg. metrum: trzy stopy po dwie sylaby w każdej, mocna - słaba, mocna - słaba, mocna - słaba, czyli trzymorowy trochej popularnych pieśni ludowych tybetu. ciekawe, modlitwa "pochwały 21. tar", a};-1-({:-#%m#-;-0%}+-.-,mk wylie: sgrol ma nyer gcig la bstod pa ni, opiera się na tym samym metrum, z tą różnicą, że w przeciwieństwie do pieśni, w "pochwałach" mamy cztery stopy. przykład:

@#-83;-+!},-1&}#-#=v1-3~,-@#-W8mk

=}:-1=-*v#=-!:-M1-.:-0W,-1k

1-;-;v=-@}#=-<m-8"}:-;=-0W,-.8mk

:$-#m-8}+-<m-3~#=-M1=-8Ds#=-1k

por.; sylabotoniczny czterostopowy wiersz trocheiczny, maria pawlikowska, dancing, excentrycy, za: zarys teorii literatury, michał głowiński, aleksandra okopień-sławińska, janusz sławiński, warszawa, 1972, s. 174.

tańczą dziś w dancingu indra/ minister shean ze swoją panią/ on pół diabła ona anioł/ w równych frakach i cylindrach/ (...) irazem w prawo w lewo (...)

wracając do "pieśni", zbigniew zagajewski, joanna grela, pieśni miłosne, kraków 1988 r. podają inną lekcję tekstu, (różnice w kolorze):

na ning btab pos ljangs gzhon/da lo sog ma'i phon lcog/ pho gzhon rgas pas lus po/ lho gzhu de byong ba//
i w tej pionierskiej publikacji powołują się na library of tibetan works and archives, czyli poważna wątpliwość, być może nie jest ona związana, jak to mi się wydaje, ze starą tybetańską ortografią. co robić?

Budda Amitābha


8}+-+.#-1{+
k
wylie: 'od dpag med - Budda bezkresnego światła.

8}+k wylie: 'od - światło.
+.#k wylie: dpag - mierzyć coś.
1{+k wylie: med - zaprzeczenie poprzedniego wyrażenia więc:
+.#-1{+k wylie: dpag med - niezmierzony, bezgraniczny, bezkresny, nieskończony.
Amitābha jest czerwonego koloru, ręce ułożone ma w mudrze medytacji, zasiada na lotosowym tronie podtrzymywanym przez pawie w zachodniej stronie mandali. Reprezentuje mądrość rozróżniającą, która jest przekształceniem pożądania oraz żywioł ognia i skandhę świadomości.


Więcej info na temat symboliki pięciu dhjani Buddów: kalachakranet.

(źródło: Jigtenmig)

igor

2008/04/29

Budda Ratnasambhawa


:m,-&{,-8
Ap$-#,=k
wylie: rin chen 'byung gnas - zrodzony z klejnotu.

:m,-&{, wylie: rin chen; sanskryt: ratna - klejnot.

8Ap$-#,= wylie: 'byung gnas; sanskryt: sambhava - miejsce pochodzenia, narodzin.



Ratnasambhawa jest żółtego koloru, jego prawa ręka wyciągnięta jest w geście szczodrości, zasiada na lotosowym tronie podtrzymywanym przez konie lub lwy w południowej stronie mandali. Reprezentuje mądrość równości, która jest przekształceniem dumy oraz żywioł ziemi i skandhę odczuwania.

(źródło: Jigtenmig)

igor

Pāramitā

dziesięć głównych cnót buddyjskich, w sanskrycie pāramitā, co znaczy doskonałość. po tybetańsku

/-:};-`o-@m,-.-0%tk wylie: pha rol du phyin pa bcu,

1. ^m,-.8m-/-:};-`o-@m,-.k wylie: sbyin pa'i pha rol du phyin pa, sanskr. dāna pārmitā, paramita szczodrości.

2. 3u;-Dm1=-<m-/-:};-`o-@m,-.k wylie: tshul khrims kyi pha rol du phyin pa, sanskr. śīla pāramitā, paramita moralności, dyscypliny etycznej.

3. 07}+-.8m-/-:};-`o-@m,-.k wylie: bzod pa'i pha rol du phyin pa, sanskr. kṣānti pāramitā, paramita cierpliwości.

4. 0P},-8Es=-<m-/-:};-`o-@m,-.k wylie: brtson 'gus kyi pha rol du phyin pa, sanskr. vīrya pāramitā, paramita pilności, wysiłku.

5. 0=1-#),->m-/-:};-`o-@m,-.k

wylie: bsam gtan gyi pha rol du phyin pa, sanskr. dhyāna pāramitā, paramita medytacji.

6. <{=-:0-<m-/-:};-`o-@m,-.k wylie: shes rab kyi pha rol du phyin pa, sanskr. prajñā pāramitā, paramita mądrości.

ponadto Vasubandhu w "daśabhūmikasūtra-śāstra", "sutra dziesięciu stopni" wyróżnia cztery dodatkowe cnoty, doskonałości:

7. *0=-<m-/-:};-`o-@m,-.k wylie: thabs kyi pha rol du phyin pa, sanskr. upāya pāramitā, paramita metod, zręcznych środków.

8.*},-;1->m-/-:};-`o-@m,-.k wylie: smon lam gyi pha rol du phyin pa, sanskr. praṇidhāna pāramitā, paramita modlitwy, aspiracji.

9. %}0=-<m-/-:};-`o-@m,-.k wylie: stobs kyi pha rol du phyin pa, sanskr. bala pāramitā, paramita siły, mocy (duchowej i fizycznej).

10. 9{-<{=-<m-/-:};-`o-@m,-.k wylie: jeshes kyi pha rol du phyin pa, sanskr. jñāna pāramitā, paramita doskonałego poznania, doskonałej wiedzy.

migacz

2008/04/28

Pięć rodzin Buddy

W;-0-:m#=-Tk

wylie: rgyal ba rigs lnga


W;k wylie: rgyal - Król lub królewski.
W;-0k wylie: rgyal ba - Odpowiednik sanskryckiego jina - zwycięski, Budda (zwyciężył cztery splamienia).

:m#=k wylie: rigs - Ciekawe słowo oznaczające linię, rodzinę, ród, szczególnie linię przekazu lub duchową rodzinę.

Tk wylie: lnga - Liczebnik pięć.

Pięć rodzin Buddy w tantrze odpowiada pięciu mądrościom Buddy. Często spotyka się przedstawienia buddów pięciu rodzin na obrazach i tekstach do praktyki. Bóstwa najwyższych tantr noszą pięcioczęściową ozdobę u szczytu głowy lub prezentują buddów pięciu rodzin w bardziej subtelny sposób. Gdy wykonujecie jakąś praktykę, jedna z rodzin odgrywa szczególną rolę, a zawsze jest ku temu powód.


Ostatecznie są to wrodzone właściwości Buddy obecne w mentalnym kontinuum wszystkich czujących istot, nasiona oświecenia, jedyna różnica polega na tym, że w umysłach zwykłych istot pięć rodzin/mądrości przesłania niewiedza. (źródło: jigtenmig -classical tibetan language.)
igor

dorje chang thungma cz. 1

dordże czang, sanskr. vajradhara, tyb. wylie, rdo rje 'chang,
to pierwotny ostateczny budda.
krótka modlitwa do dordże czang thungma, jest jedną z najważniejszych modlitw linii mahamudry, karma kagyu, rodzaj inwokacji, w której, przywołujemy błogosławieństwo linii przekazu. thung ma znaczy "krótka".

pierwsze dziewięć wersów modlitwy. cała modlitwa zawiera ich dwadzieścia dziewięć. znowu jakieś problemy, nad "ta" w wyrazie "tai lo", nie ma znaków samogłoskowych. coś w tym blog template css, trzeba pogrzebać.

&'k L}-I{-8&$-&{,-)X-;}-av-:}-+$k

1:-.-1m-;-&}=-I{-"1-.}-.k

`o=-#=v1-<{=-A-\o,-1={,-!O-.k

&{-06m-&u$-0W+-0Wm+-.-84n,-M1=-+$k

8Km-%#-3;-#=v1-+.;-X,-8Ks#-.-=}#=k

70-;1-@#-W-&{-;-1$8-0J{=-.8mk

1(1-1{+-8E}-1#},-3#=-.}-0!8-0Wv+-;k

#=};-0-8+{0=-=}-0!8-Wv+-R-1-M1=k

0Wv+-.-84n,-,}-:,1-*:-Am,->m=-T}0=k



rdo rje chang 'chang/ tai lo/ nA ro/ dang
dordże czang/ tilopa/ naropa/ oraz

mar pa/ mi la/ chos rje/ sgom po pa
marpa/ milarepa/ pan dharmy/ gampopa

dus gsum/ shes byin/ kun mkhyen/ karma pa
trzy czasy/posiadający wiedzę o trzech czasach/ wszechwiedzący/ karmapa

chos bzhi/ chung/ brgyad/ brgyud pa/ 'dzin rnams/ dang
szkoły cztery/mniejszy/osiem/szkoły, linie przekazu/dzierżawca+partykuła l. mn./ oraz

'bri/ stag/tshal/ gsum/dpal ldan/ 'brug pa/ sogs
drikung/taklung/tsalpa/drogocenny(i)/sławny(i)/drukpa/etc.

zab lam/ phyag rgya/ che la/ mang' brnyes pa'i
głębokie nauki/mudrā, pieczęć/wielka/osiągnąć mistrzostwo

mnyam/ chen/ 'gro mgon/ dwags po bka' brgyud la
równi/wielki(wielcy)/opiekun istot/dakpo kagyu

gsol ba 'debs so/ bka' brgyud/ bla ma rnams
modlimy się/ kagyu/ lama+partykuła l.mn., lamowie, mistrzowie

brgyud pa/ 'dzin no /rnam thar/ byin gyis rlobs/
linia transmisji, przekazu/ dzierżyć, chwycić, uchwycić sens/ terminativus po "na"/ zupełny, kompletny/ prosimy udzielcie błogosławieństw



nie widzę tybetańskich liter

by je widzieć, fonty trzeba zainstalować. korzystam z bezpłatnych fontów: tibetan machine web, które są niezbędne, by widzieć tybetański zapis na tej stronie. ponadto polecam przydatny do edycji tekstów, i co tu dużo mówić, dobry font unicodowy tibetan machine uni.

zachęcam także do pobrania pakietów ze strony gaugeus, autor andreas montano pellegrini. po instalacji mamy do dyspozycji kilka słowników tybetańsko-angielskich, zestaw fontów (tibetan machine uni oraz tibetan machine web fonts), które pozwolą m.in. na wyświetlanie zapisu tybetańskiego. niezbędna może okazać się instalacja bezpłatnego oprogrmowania java - sun jre 1.5 lub wyższej.

bezpłatna przeglądarka internetowa firefox w wersji 2.0 lub wyższej poprawnie wyświetli znaki przy ustawieniach: widok/kodowanie znaków/unicode utf-8, w przeciwieństwie do internet explorer, który znaki i ligatury rozrzuci.

2008/04/26

shar phyogs ri bo'i rtse nas

<:-@}#=-:m-0}8m-P{-,=k

+!:-#=;-S-0-<:-Ap$k

1-[{=-?-18m-6;-:=k

9m+-;-8"}:-8"}:-A=-Ap$k



shar phyogs/ri bo'i /rtse nas
na wschodzie/szczyt góry/partykuła ablatiwu/

dkar gsal/zla ba/shar byung

nieskazitelnie biały, w szerszym znaczeniu pozbawiony błędów i skaz/ księżyc/wschodzi

ma skyes/a ma'i/zhal ras
niezrodzony(a), niepowstały(a), nieistniejący(a), niezaistniały (a)/matka/twarz, ekspresja

yid la 'khor 'khor byas/ byung
umysł/powtarzający się cykl narodzin i śmierci, błądzenie w tym cyklu/sprawiać, powstawać.

andrzej zagajewski, joanna grela tłumaczą to tak:
ponad wschodnimi wzgórzami wstaje/uśmiechnięte oblicze księżyca/w moim umyśle przyjmując/radosną twarz ukochanej.

proponuję:
ponad wschodnim szczytem/księżyc bez skaz wstaje/twarz odwiecznej matki/wstrząsa mym umysłem.

ale to wciąż dalekie, od prostej liryki, którą zaśpiewać może każdy, choć rozumie niewielu. będę wracał do tych postów poprawiał, wygładzał. kluczowe w zrozumieniu tej strofy jest to ma skyes a ma, które a.z. i j.g oddają jako radosną ukochaną. dla młodego mnicha poddanego surowej dyscyplinie klasztornej, której poddawać się nie chciał, wspomnienie matki (matki, której nigdy nie było!) przynosiło ulgę. jej twarz odbija się w twarzy każdej kochanki, którą poeta idealizuje. i wydaje się, że jest to także twarz niezrodzonej, pierwotnej mądrości - Prajñā, matki wszystkich buddów. stąd porównanie do nieskazitelnej bieli księżyca-poznania, które wschodzi ponad samotnym szczytem.


Pieśni Szóstego Dalaj Lamy

Szósty Dalaj Lama, 1683-1702, wylie: tshangs dbyangs rgya mtsho, doskonały ocean melodyjnych pieśni, zwany także zbuntownym dalaj lamą, to postać niezwykła. nie chciał żyć zamknięty w niedostępnym pałacu, często uciekał spod nadzoru surowych nauczycieli i włóczył się w przebraniu po knajpach i ulicach lhasy. pozostawił po sobie wiele pieśni, krótkich wierszy lirycznych i śmiałych erotyków, które tybetańczycy pamiętają do dziś. wraz milarepą, joginem i mistykiem są najoryginalniejszymi poetami tybetu.
na tsang dbyang rgya mtsho'i mgul glu składa się sześćdziesiąt sześć krótkich, najczęściej czterowersowch utworów w popularnej w centralnym tybecie formie glu bshas.
każdy wers składa się z sześciu sylab, tworzących trzy stopy - trocheje, (tak popularne w języku polskim, patrz: nie rusz, andziu, tego kwiatka, st. jachowicz.) forma taka doskonale nadaje się tak do śpiewu, jak akompaniamentu towarzyszącego tańcom.
na język polski przekładu tych pieśni dokonali zbigniew zagajewski i joanna grela, ksiażeczka pt. VI dalaj lama, pieśni miłosne opublikowana została na prawach rękopisu w 1988. chciałbym przedstawić swoją próbę tłumaczenia. w próbie tej opieram się na doskonałej analizie: Sørensen, Per K Divinity Secularized: an enquiry into the nature and form of the songs ascribed to the Sixth Dalai Lama, Wien 1990.

utwory te mają wiele warstw znaczeniowych, na zewnętrznej warstwie, to najczęściej opis tęsknoty kochanka, jednak niech to nas nie myli. wschód często odwoływał się do sfery seksualnej, by opisać doświadczenia mistyczne, duchową ścieżkę, która prowadzi do połączenia z universum mądrości, miłości, współczucia. by powołać się na analogiczny utwór z kręgu literatury zachodniej europy, najbliższe pieśniom szóstego dalaj lamy byłby "pieśni nad pieśniami". wg. tradycji buddyjskiej pieśni te zawierają ponadto instrukcje tzw. starej szkoły, starych przekładów.

w tytułach postów, powinno być ich 66, (zobaczymy, czy podołam), będę podawał incipity wierszy wg. transliteracji wylie'go.

siedmiowersowa modlitwa cz. 8

Am,->m=-T}0-@m:-#<{#=-=v-#=};i


wers siódmy:

byin gyis rlobs - proszę pobłogosław, proszę udziel błogosławieństw. byin gyis, to czasownik wraz z partykułą dopełniacza, genetivus, daj udziel, czasem oznacza moc przekształcanie myśli i doświadczeń innych osób.
phyir - by, po to aby, w celu.
gshegs - czasownik, iść, odjeść, podróżować,
su - partykuła, przez kogo/czego.
gsol - prosić, błagać, składać ofiary.

modlitwę kończy mantra guru, wg. transliteracji wylie, gu ru padma si ddhi hung, która na najprostszym poziomie znaczy guru zrodzony lub lepiej samopowstały z lotosu udziel siddhi.

siedmiowersowa modlitwa cz.7

={+-<m-I{=-=v-0+#-0au0-<m=i


szósty wers:

khyed kyi rje su - khyed kyi, znaczy twój, wasz; rje oznacz króla, mistrza, przewodnika; a su, to partykuła celownika lub narzędnika, za czymś.
bdag - ja, ale nie jako zaimek, ten wyraża się jako nga, lecz osoba, sanskryckie: atman, jaźń, czy z freuda wzięte, fałszywe a modne "ego".
bsgrub - czasownik, osiągnąć, zrealizować, zastosować.
kyis - partykuła narzędnika, instrumentalis, z powodu, dlatego, przy pomocy.

2008/04/24

siedmiowersowa modlitwa cz.6

8"}:-`o-1"8-8E}-1$-.}=-0!}:i


piąty wers zawiera cztery wyrazy:

'khor du - otoczony, w otoczeniu,
mkha' 'gro - ḍākinī, to słowo z sanskrytu znaczy "niebiańska tancerka", lepiej "tancerka podróżująca po niebie" . link, jest odniesieniem do bardzo bogatej strony khandro.net. słowo mkha' znaczy "niebo", ale także "przestrzeń", "eter" i jest związane z buddyjską pustką. 'gro znaczy tyle, co "poruszanie", "chodzenie", również "mistrzostwo", "biegłość" wynikającą ze zrozumienia, mądrości. może "poruszające się w pustce" byłoby lepszym tłumaczeniem?
mang pos - pierwsza sylaba znaczy "wiele", druga to partykuła narzędnika - przez wiele.
bskor - krąg, koło, otoczenie.

2008/04/22

siedmiowersowa modlitwa cz. 5

.-]-8Ap$-#,=-6{=-=v-E#=i



czwarta linijka składa się z trzech wyrazów:

padma - lotos, słowo z sanskrytu. patrz cz. 3
'byung gnas - całe morze atramentu wylali na temat tego słowa powstałego z dwóch innych. obszerne hasła w słownikach. wg. rangjung yeshe, to święte miejsce, w którym ktoś/coś przebywa, pojawia się, powstaje; sanskryckie sva-bhavana - jego odpowiedni, właściwy mu świat (universum). przy okazji, ten apostrof z łacińskiego spiritus lenis, to krótkie "a". znak faktycznie nie wymawiany, choć może wpływać na inne sylaby, zwłaszcza w wygłosie.
zhes su grags - znany jako, być sławnym (z czegoś), słynąć (z czegoś).

krótko, wers ten mówi, że Guru słynie jako Padmasambhāva, zrodzony z lotosu.

siedmiowersowa modlitwa cz.4

9-13,-1&}#-#m-+$}=-Es0-0J{i



trzecia linijka modlitwy składa się z czterech wyrazów:

ya mtshan - cudowny, wspaniały, niezwykły, ponadnaturalny.
mchog gi - mchog znaczy wystarczający, dostateczny, lecz z tą partykułą gi najwyższy, najdoskonalszy, najwyższego poziomu.
dngos grub - sanskr. siddhi, duchowe osiągnięcia, owoc wysiłków yogina.
brnyes - przeszła forma czasownika od znaleźć, osiągnąć, dostać, odkryć.

siedmiwersowa modlitwa cz.3

.-]-#{-=:-&}$-.}-;i



druga linijka modlitwy tshig dun, zawiera trzy wyrazy:

padma - lotos w sanskrycie, czyli mamy tutaj transkrypcję na język tybetański brzemienia wyrazu sanskryckiego. to częste w klasycznym tybetańskim.

gesar - korona kwiatu lub fachowo okwiat rośliny. choć wyraz ten ma także inne znaczenia, np. gesar, król ling - bohater epickich pieśni tybetu.

sdong po - roślina, drzewo, kwiat. la - jest partykułą lokatiwu, najprościej byłoby powiedzieć miejscownika, ale nie do końca odpowiada ona naszemu miejscownikowi. tutaj: z kwiatu.

wg. tradycji buddyzmu tybetańskiego Guru Rinpoche urodził się, może raczej powstał z kwiatu lotosu, stąd jego sanskryckie imię: Padmasambhāva, z lotusu samopowstały.

siedmiowersowa modlitwa cz.2

?}-W,-9v;->m-ao0-A$-131=i

pierwszy z siedmiu wersów modlitwy do Guru Rinpoche, to trzy wyrazy:

o rgyan yul gyi - ta ostatnia sylaba -gyi, to partykuła dopełniacza l. poj., która łączy dwie poprzednie sylaby yul -kraj, kraina oraz o rgyan, która oznacza Oḍḍiyāna, kraina na zachodzie średniowiecznych Indii, może Kaszmir. cały zwrot znaczy kraina oddijany.

nub byang - dwa słówka, które znaczą kolejno zachód i północ, czyli północny zachód. proszę zauważyć kolejność tych słów w obu językach. w tybetańskim często wyraz następujący po innym, staje się przydawką tego pierwszego.

mtshams - znaczy kraniec, granica, kres.


ściągnąłem jskad ze strony thdl, może będzie lepiej z tybetańskimi fontami.

siedemiowersowa modlitwa

&'k ]o-:v8m-3n#-0`o,-#=};-8+{0=-0bo#=k

dz[-?}-W,-9v;->m-ao0-A$-131=i

.-]-#{-=:-&}$-.}-;i

9-13,-1&}#-#m-+$}=-Es0-0J{i

.-]-8Ap$-#,=-6{=-=v-E#=i

8"}:-`o-1"8-8E}-1$-.}=-0!}:i

={+-<m-I{=-=v-0+#-0au0-<m=i

Am,->m=-T}0-@m:-#<{#=-=v-#=};i

]o-:v-.]-=m-Rm-dz[i

tekst ten, to siedmiowersowa modlitwa do Guru Rinpochego -tshig dun. (niestety, wciąż walczę z unicode pod windows home. windowsowy uniscribe nie potrafi zapisać hung. tak powinno to wyglądać poprawnie HUNG, czytaj hum.) tę modlitwę z tłumaczeniem i zapisem fonetycznym w pecha, a więc w buddyjskim i tybetańskim formacie książki można pobrać na stronie benchen kamtzang. natomiast na stronie dorje tshig dun jest wiele wyjaśnień do tej modlitwy, proszę zauważyć, że HUNG także jest błędnie zapisane, ale na stronie tej można tę modlitwę usłyszeć!

to bardzo głęboka modlitwa, ma wiele poziomów znaczeń, w tym tajemne. ja chciałem na jej przykładzie prześledzić sylaby, których użyto do jej zapisania. posłużę się uproszczoną wersją transkrypcji wg. wylie - nie zaznaczam rdzennych sylab.

tybetańczycy piszą wszystkie sylaby jednym ciągiem, oddzielając je kropkami u góry - tsheg. niemała to sztuka połączyć te sylaby w wyrazy, a te w zdania. podobno w miarę praktyki jest coraz łatwiej.

tekst zapisany mały literami mówi, że jest to siedmiowersowa modlitwa do guru.

hung, zaczyna tekst modlitwy.

1. o rgyan yul gyi nub byang mtsham

2. pa dma ge sar sdong po la

3. ya mchan mchog gi dngos grub brnyes

4. pa dma 'byung gnas zhes su grags

5. 'khor du mkha' 'gro mang po bskor

6. khyed kyis rjes su bdag bsgrub kyis

7. byin gyis rlobs phyir gshegs su gsol

tu kończy się zasadnicza część modlitwy, ósma linjka to mantra Guru Rinpoczego:
pa dma si ddhi hung.

modlitwa ma siedem wersów, po siedem sylab w każdym wersie. pięć pierwszych wersów opisuje Guru, szósty, jest rodzajem deklaracji yogina, który zapewnia, że idzie ścieżką wskazaną przez Guru, dlatego ostatni wers, jest prośbą o błogosławieństwo.


2008/04/20

trzy klejnoty i trzy korzenie

skoro pojawiły się już takie słowa, jak buddha, dharma, sangha

=$=-W=-&}=-+$-+#{-`o,k zwane także trzema klejontomi, +!},-&}#-#=v1kmm w kórych yogini wadżrajany przyjmują schronienie, to pora na kolejne trzy słowa, trzy niezmiernie ważne obiekty schronienia, sanskr. trimūla, P-0-#=v1k (wylie: rtsa ba gsum). nazywa się je trzema korzeniami.

R-1k (wylie, bla ma; sansk. guru) - korzeń, źródło błogosławieństw. 9m-+1k (wylie, yi dam; sanskr. devatā) - korzeń, źródło osiągnięć, dokonań. 1"8-8E}k(wylie, mkha' 'gro, sanskr. dākas, dākinīs, tu powinny być takie kropeczki małe pod literami "d", ale nie mam tych fontów :) - korzeń, źródło oświeconych działań, aktywności. w tym miejscu wymienia się także obrońców, strażników dharmy.

a skoro znamy trzy klejnoty i trzy korzenie, to najkrótszym przyjęciem schronienia, będzie

,-1}-+!},-1&}#-#=v1-+$-P-0-#=v1k

[0=-#,=-M1=-;-[0=-=v-1&k

na mo/ dkon mchog/ gsum/ dang/ rtsa ba/ gsum/
pokłon/ klejnoty/ trzy/ i/ korzenie/ trzy/

skyabs gnas/ rnams/ la/ skyabs su mchi/
schronienie (obiekt schronienia)/ wszystkich (partykuła wskazująca na l. mnogą/ w nich/ przyjmuję schronienie.

trudno mi opanować pisanie po tybetańsku, jakieś próby formatowania tekstu zupełnie mi nie wychodzą, trzeba praktyki. gdyby literki były za małe ctrl +, w mozilla.

2008/04/19

i

དང།

wg. transkrypcji wylie'go: dang, co znaczy "i". choć może znaczyć także: oraz, jak i, także, z (wraz), z powodu, z tej przyczyny, bo, jednakże. może także być partykułą, na końcu zdania, która wskazuje na wyliczenie i nie jest tłumaczona.
jeśli uwzględnić słówka z poprzednich postów: budda, dharma i sangha, to te trzy stanowią tzw. trzy klejnoty, rzadkie i drogocenne, w sanskrycie triratna, w których przyjmuj schronienie.

དཀོན་མཆོག་གསུམ།
wylie: dkon mchog gsum

dkon chog - klejnot; gsum - trzy

2008/04/17

sangha

དགེ་འདུན།

dge 'dun - trzeci klejnot, sangha, społeczność, ogół, który podąża za naukami Buddów. Przede wszystkim określenie to dotyczy wyświęconych mnichów i mniszki, lecz także wszystkich praktykujących buddyzm: śrawaków, pratjekabuddów, sthawirów, therawadinów, yoginów mahajany i tantrajany. Natomiast szlachetna sangha oznacza tych, którzy uwolnili się już z więzów samsary. moglibyśmy powiedzieć, że sangha, to stan duchowny, duchowieństwo, kapłaństwo, gdyby nie fakt, że pojęcia zachodniej, łacińskiej kultury najczęściej nie oddają dobrze pojęć buddyjskich, czy w ogóle wschodnich. tak jak nie ma uniwersalnej gramatyki dla wszystkich języków świata, tak nie ma prostego przełożenia znaczeń poszczególnych pojęć z tych języków. tak sobie myślę.

budda

=$=-W=k

wg. wylie, sangs rgyas, to dwa słowa, które razem znaczą Budda. Ta mała kropka między nimi (tsheg) dzieli zwykle sylaby, ale w języku tybetańskim rzadko spotyka się długie, wielosylabowe wyrazy. Kreska na końcu, to znak oddzielający zwykle całe frazy (shad), tutaj oznacza koniec wyrazu. Tak zazwyczaj przedstawia się je w słownikach.

=$=k sangs - oczyszczony, uwolniony, oświecony, przebudzony.
W=k rgyas - czasow. rozszerzać, wzrastać, rozpowszechniać, rozprzestrzeniać.

czyli etymologicznie rzecz ujmując, Budda to ktoś, kto przebudził się, uwolnił się (od drzemki głupoty, ignorancji, w którą z uporem popadamy) i roztoczył, objął tym poznaniem wszelkie przedmioty.

polecam znakomity narzędzie, słownik online z portalu tibetan and himalayan digital library. po wywołaniu słownika wpisujemy wyrazy wg. transkrypcji wylie'ego, czyli sangs spacja rgyas, klikamy: translate.

dharma

ཆོས།

wg. transkrypcji, którą opracował turell wylie: chos, to dharma, religia, doktryna, nauka, fenomen (składniki rzeczywistości), atrybut.

najczęściej chyba występujące słowo w języku tybetańskim. fiodor szczerbatski, (anglosasi piszą: theodor stcherbatsky) 1866-1942, rosyjski orientalista, którego encyklopedia britannica okresliła w 2004 roku the foremost western authority on buddhist philosophy, napisał na temat tego jednego pojęcia potężne dzieło: "central conception on the buddhism and the meaning of the word dharma". zatem klik google books i szukamy.

Śūnyatā

pierwszy wpis. tysiąc słów, tysiąc wpisów. o języku, który najpełniej zachował naukę siddarthy. czy dam radę? zobaczymy.

tytułowe Śūnyatā, tyb. stong pa nyid - pustka, to kluczowe pojęcie buddyjskie, którego nie należy mylić z zachodnim, negatywnie rozumianym, jako "wielkie nic", lecz jako brak własnej, trwałej natury, istoty, substancji. ów brak doskwiera wszystkiemu, wszystkim rzeczom, ludziom, bogom - wszelkim bytom.
To klucz do zrozumienia nauki Buddy, drugim kluczem jest współczucie lub lepiej jest tym samym kluczem, lecz trzymanym w drugim ręku.