alfabet i pismo

alfabet tybetański jest sylabiczny, tzn. każdy znak zawiera w sobie samogłoskę "a". liczy 30 znaków spółgłoskowych i 4 samogłoskowe znaki diakrytyczne.

dzieło powstania pisma przypisuje się thonmi sambhota , który ok. połowy VII w. wyruszył na polecenie króla songsten gampo (wylie: srong bstan sgam po) do indii, by opracować alfabet i gramatykę dla języka tybetańskiego.

tybetańskie zgłoski, podobnie jak w sanskrycie, ułożone są wg. miejsca artykulacji.

! " # $

ka kha ga nga

% & ' (

ca cha ja nya

) * + ,

ta tha da na

. / 0 1

pa pha ba ma

2 3 4 5

tsa tsha dza wa

6 7 8 9

zha za 'a ya

: ; < =

ra la sha sa

> ?

ha ya


samogłoski oznacza się dodając podobnie jak w sanskrycie znaki diakrytyczne:

!m-\o-!{-!}
tti to kolejno ki, ku ke ko.

"m-"v-"{-"}

analogicznie: khi, khu, khe, kho.

znaki interpunkcji: najkrócej poszczególne sylaby oddzielone są kropką stawianą u góry =$=-W= (tsheg), =$=-W=k pojedyncza kreska pionowa (tshad), to odpowiednik naszego przecinka. podwójna kreska kończy zdanie, akapit., a &'k "głowa" (dbu) rozpoczyna paragraf.

w tybetańskim występują dwie zasadnicze odmiany pisma:

1. pismo "uncjalne" (dbu can), "z głową", poziomą kreseczką zamykającą znak od góry, to pismo literackie, liturgiczne, powszechnie stosowane w pismach buddyjskich, zwłaszcza w druku. (to pismo użyte na tym blogu).
2. "kursywa", (dbu med), bez elementu graficznego zamykającego sylabę, stosowane przy przepisywaniu tekstów, instrukcji, komentarzy mistrzów, itd. w tym kroju pisma publikuje teksty fundacja jonang.